الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
9
تفسير مجمع البيان (فارسى)
ميشد بر هر كس كه در شب وارد ميشد . و پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله نميدانست مقصودش چيست اگر بيان نكرده بود ، سپس بيان كرد بقولش : ( النَّجْمُ الثَّاقِبُ ) حسن گويد : يعنى آن ستاره روشنى است و اراده كرده به آن عموم را و آن جمع ستارگانست و ابن زيد گويد : آن ستاره زحل و ثاقب بالاترين ستارگانست . و بعضى گويند : از اين نجم ثريّا را قصد كرده و عرب آن را نجم مينامند و فراء گويد : آن ماه است كه در شب طلوع مىكند و جواب قسم قول خدا است ( إِنْ كُلُّ نَفْسٍ لَمَّا عَلَيْها حافِظٌ ) ( إِنْ كُلُّ نَفْسٍ لَمَّا عَلَيْها حافِظٌ ) يعنى نيست هيچ نفسى مگر اينكه بر آن نگهبانست از فرشتگان كه حفظ مىكند عمل و قول و فعل او را و احصاء مينمايند آنچه از خير و شرّث كه اكتساب نموده است و كسى كه ( لما ) بتخفيف قرائت كرده پس معنايش اينست بدرستى كه هر نفسى برايش حافظ و نگهبانى است كه آن را حفظ مىكند . قتاده گويد : حافظى از فرشتگانست كه حفظ مىكند عمل او و رزق و اجل او را ، سپس خداوند سبحان روز بعث را اعلان فرموده بقولش : ( فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسانُ ) مقاتل گويد : پس آن انسانى كه تكذيب روز قيامت مىكند بايد البته نگاه كند . ( مِمَّ خُلِقَ ) يعنى پس هر آينه بايد نظر كند نظر تفكّر و انديشه و استدلال كه از چه خدا او را آفريده و چگونه آفريده ، او را ايجاد كرد تا بشناسد كه آنكه او را در اوّل از نطفهاى خلق كرد قادر است بر اعاده او ، سپس ياد كرد كه